Hoe ga je om met online informatie voor school, studie of werk?

Wat is er te vinden op het web en welke tools gebruik je om bij relevante informatie te komen? Zoekmachines, chatbots en talloze variaties daarop, de technologie ontwikkelt zich in een rap tempo. Maar welke rol speel je zelf als leerling en docent?

Slim3 online is beschikbaar in twee versies

Ga naar

of voor de basisschool-versie naar

met voorbeelden voor 8-14 jaar

Direct naar vertrouwde bronnen voor kinderen? Die vind je nog steeds op

Wat is Slim Zoeken precies?

Leren omgaan met online informatie is cruciaal in deze tijd. Wat krijg je op je telefoon, je tablet of je laptop zo opeens onder ogen? Is het grappig? Belangrijk? Nuttig voor school of werk? Waar was je zelf naar op zoek?

In lijstjes en lessen over zoeken op internet staan vaak dit soort tips:
“Je moet wel de juiste zoekwoorden gebruiken”, “Zoek naar de datum en de bronnen van de bron”, of “Controleer altijd de betrouwbaarheid”.
Maar waar begin je en hoe uitvoerbaar is dat allemaal?

Dit is waar leren zoeken om draait:

verduidelijken wat je wilt weten,
leren over de verschillende hulpmiddelen en kiezen welk van die tools geschikt is voor jouw informatieve doel van dat moment,
leren hoe je de kwaliteit van online informatie kunt beoordelen…

Want wat kan je tegenkomen op het web als je zoekt naar informatie en welke bronnen zijn je basis? Hoe gebruik je online bronnen precies? En welke rol kan generatieve AI spelen? Slim3 geeft oplossingen, aanbevelingen en voorbeelden om mee aan het werk te gaan. Voor leerling en leraar.

Chatbots raden we af voor de basisschool. Om ze te gebruiken moet je al goed kunnen lezen en veel weten; zowel wat betreft basiskennis, als wat betreft de kenmerken van GenAI.

Er bestaat ook niet zoiets als simpel starten met online tools. Daarvoor is het web en alle onderliggende bedoelingen veel te complex. Net als zoekmachines zijn chatbots trouwens altijd hulpmiddelen en nooit een bron.

Begin daarom in het basisonderwijs met het aangeven van wat vertrouwde bronnen zijn, en bespreek bij elke bron wie het maakt en waarom. Ook later is dat nog erg nuttig.

Met Slim Zoeken 3 leer je…

1. De waarde van online bronnen te beoordelen – Elk zoekresultaat dat je te zien krijgt is een fragment van een groter geheel. Via de Webcheck krijg je zicht op waar dat fragment deel van uitmaakt. Reispromotie, overheidsinformatie, een webshop, een goeie wiki of en heel vage wiki – om maar een paar soorten websites te noemen.

De Webcheck is een stappenplan om te leren zoeken naar de makers en de doelen van de uiteenlopende bronnen.

2. Hoe je een zoekmachine kunt besturen – Het opbouwen en weer aanpassen van een zoekopdracht doe je zelden in één keer, maar beter in een paar stappen. Met de Zoekroutine, leer je hoe je aan “de juiste zoekwoorden” komt, wat het belang is van herformuleren en waarom scannen bij zoeken zo’n belangrijke leesstrategie is. In iets andere vorm geldt dit trouwens ook voor het schrijven prompts voor een chatbot.

De Zoekroutine is een stappenplan om de beste resultaten bovenaan in de zoekmachine te krijgen.

Moeilijke woorden worden uitgelegd in de Begrippenlijst en er is een Rode Draad om het verband tussen de artikelen te duiden. Bijna alle artikelen bevatten externe links naar primaire bronnen en/of aanvullende materialen en informatie. Suggesties zijn welkom.

Centraal staan een kritische houding, basiskennis en verschillende leesmanieren.

Slim Zoeken 3 is opgezet…

…voor docenten, PABO-studenten, bibliotheekmedewerkers en digicoaches (maar ook i-, e- en tech-coaches), als bron voor lessen. Iedereen kan zelf richting geven aan het materiaal met eigen voorbeelden en toepasselijke onderwerpen. De Zoekroutine en de Webcheck bieden samen handvatten voor een eigen lesopbouw. Maak je eigen keuze, en bouw je eigen les daaromheen: het materiaal is vrij beschikbaar onder een gelijk delen CC 4.0 licentie;

…voor leerlingen en studenten die zelf nieuwsgierig zijn of willen nalezen wat de docent heeft aangeboden;
…als train-de-trainer materiaal.

Informatie voor iedereen die les geeft is te vinden via Docentinformatie. En lees ook ons eigen Onderzoek.

Educatief auteur Maarten Sprenger houdt zich al zo’n twintig jaar bezig met zoekvaardigheden en bronnen voor kinderen. Eerst als docent, daarna als curator bij een educatieve zoekmachine en als auteur. Hij publiceerde twee Slim Zoeken boeken. Met de introductie van chatbots en de opkomst van generatieve AI was een boek niet logisch meer vanwege de snelle veranderingen. Zo ontstond Slim3 online: informatievaardigheden rond online zoeken en vinden.